Ο ψευδάργυρος στη διατροφή: πού βρίσκεται πραγματικά
Ο ψευδάργυρος είναι το μόνο συστατικό του Adenicil με εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας. Δεν είναι όμως κάτι που υπάρχει μόνο σε συμπληρώματα: βρίσκεται στην καθημερινή τροφή. Αυτό το κείμενο δείχνει πού, και τι σημαίνουν οι αριθμοί στις ετικέτες.
Ιχνοστοιχείο, όχι θρεπτικό συστατικό μεγάλης ποσότητας
Ο ψευδάργυρος ανήκει στα ιχνοστοιχεία: οι ποσότητες που αφορούν τον άνθρωπο μετριούνται σε χιλιοστόγραμμα, όχι σε γραμμάρια.
Αυτό τον διαφοροποιεί από συστατικά όπως οι πρωτεΐνες ή οι υδατάνθρακες, που μετρώνται σε εντελώς άλλη κλίμακα.
Πού βρίσκεται στην τροφή
Τα στρείδια είναι η πλουσιότερη γνωστή πηγή, με διαφορά από τις υπόλοιπες. Ακολουθούν το κόκκινο κρέας και τα εντόσθια.
Από τις φυτικές πηγές ξεχωρίζουν τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι — ιδίως του κολοκυθιού — και τα προϊόντα ολικής άλεσης.
Γιατί η φυτική πηγή δεν είναι ίδια με τη ζωική
Στα δημητριακά και στα όσπρια υπάρχουν φυτικά οξέα, που δεσμεύουν μέρος του ψευδαργύρου και μειώνουν την απορρόφησή του.
Το μούλιασμα, η βλάστηση και η ζύμωση μειώνουν την ποσότητά τους. Γι’ αυτό το ζυμωμένο ψωμί δεν συμπεριφέρεται όπως το άζυμο.
Τι είναι η τιμή αναφοράς
Στις ετικέτες η ποσότητα συνοδεύεται από ποσοστό της τιμής αναφοράς. Είναι μέγεθος σήμανσης, κοινό για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, που επιτρέπει τη σύγκριση προϊόντων.
Δεν είναι εξατομικευμένη σύσταση: δεν λαμβάνει υπόψη ηλικία, φύλο ή κατάσταση υγείας.
Πώς πρέπει να δηλώνεται η ποσότητα
Η οδηγία 2002/46/ΕΚ για τα συμπληρώματα διατροφής απαιτεί η ποσότητα των θρεπτικών συστατικών να αναγράφεται αριθμητικά και ανά συνιστώμενη ημερήσια δόση, για δε τα μέταλλα και ως ποσοστό της τιμής αναφοράς.
Οι αναγραφόμενες τιμές είναι μέσες τιμές από ανάλυση του παρασκευαστή.
Η μορφή του άλατος αλλάζει τον αριθμό
Στα συμπληρώματα δεν χρησιμοποιείται καθαρό μέταλλο αλλά άλατα. Το ποσοστό του στοιχείου μέσα στο άλας διαφέρει πολύ: στο οξείδιο είναι περίπου τα τέσσερα πέμπτα, στον γλυκονικό ψευδάργυρο περίπου δεκατρία εκατοστά.
Η ίδια μάζα άλατος σημαίνει επομένως κάθε φορά άλλη ποσότητα στοιχείου.
Ποιες μορφές επιτρέπονται
Ο κατάλογος των επιτρεπόμενων μορφών ορίζεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1170/2009, με τον οποίο αντικαταστάθηκαν τα παραρτήματα της οδηγίας 2002/46/ΕΚ.
Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το οξικό, το κιτρικό, το γλυκονικό, το γαλακτικό άλας, το οξείδιο, το ανθρακικό και το θειικό άλας.
Τι αναγράφει η συσκευασία του Adenicil
Ο ψευδάργυρος αναφέρεται ως ένα από τα τέσσερα συστατικά στην μπροστινή όψη. Η μορφή του άλατος, η ποσότητα σε χιλιοστόγραμμα και το ποσοστό της τιμής αναφοράς δεν αναγράφονται.
Γι’ αυτό δεν κάνουμε καμία αναγωγή και δεν χαρακτηρίζουμε το προϊόν «πηγή ψευδαργύρου» — ο χαρακτηρισμός αυτός προϋποθέτει γνωστή ποσότητα.
Τι επιτρέπεται να λέγεται για τον ψευδάργυρο
Οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υπάρχουν στο μητρώο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρατίθενται στη σελίδα του προϊόντος αυτολεξεί, όπως τους διατυπώνει ο κανονισμός.
Η χρήση τους εξαρτάται από την ποσότητα ανά ημερήσια δόση — την οποία η συσκευασία δεν δηλώνει.
Γιατί για τα φυτά δεν γράφουμε το ίδιο
Για τον τρίβολο, το επιλόβιο και τη μάκα δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι ισχυρισμοί. Τα φυτικά παρασκευάσματα παραμένουν σε εκκρεμότητα κατά το άρθρο 28 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006, όπως επιβεβαίωσε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-386/23.
Επομένως γι’ αυτά γράφουμε μόνο τι είναι και από πού προέρχονται.
Πηγές
- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1170/2009 της Επιτροπής — αντικατάσταση των παραρτημάτων της οδηγίας 2002/46/ΕΚ.
- Οδηγία 2002/46/ΕΚ για τα συμπληρώματα διατροφής, παράρτημα II — επιτρεπόμενες μορφές μεταλλικών στοιχείων, περιλαμβανομένων των ενώσεων ψευδαργύρου.
- Οδηγία 2002/46/ΕΚ — άρθρο 8: αριθμητική αναγραφή των ποσοτήτων ανά ημερήσια δόση και ως ποσοστό των τιμών αναφοράς.
- Οδηγία 2002/46/ΕΚ, παράρτημα I — μονάδες για βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία.
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 — παράρτημα XIII: τιμές αναφοράς για βιταμίνες και ανόργανα συστατικά.
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 — άρθρο 18 και παράρτημα VII: ονομασία συστατικών.
- Επιστημονικές γνωμοδοτήσεις της EFSA για τον ψευδάργυρο: διατροφικές τιμές αναφοράς.
- Βιβλιογραφία διατροφής για τις τροφικές πηγές ψευδαργύρου: στρείδια, κόκκινο κρέας, εντόσθια, όσπρια, ξηροί καρποί, σπόροι, προϊόντα ολικής άλεσης.
- Βιβλιογραφία για τα φυτικά οξέα και την επίδρασή τους στην απορρόφηση ψευδαργύρου.
- Μελέτες για τη μείωση των φυτικών οξέων με μούλιασμα, βλάστηση και ζύμωση.
- Τεχνικά στοιχεία παρασκευαστών πρώτων υλών για την περιεκτικότητα των αλάτων ψευδαργύρου σε στοιχείο.
- Συγκριτικές επισκοπήσεις μορφών ψευδαργύρου: το οξείδιο ως άλας με το υψηλότερο ποσοστό στοιχείου.
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 — κατάλογος εγκεκριμένων ισχυρισμών υγείας και οι όροι χρήσης τους, περιλαμβανομένων των ισχυρισμών για τον ψευδάργυρο.
- Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 — άρθρο 28 παράγραφος 6: μεταβατικό καθεστώς για τα φυτικά παρασκευάσματα.
- Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπόθεση C-386/23 — καθεστώς των εκκρεμών φυτικών ισχυρισμών.
Adenicil: τέσσερα συστατικά, δέκα κάψουλες, 39 €
Στην μπροστινή όψη αναγράφονται τέσσερα συστατικά: ψευδάργυρος, τρίβολος, επιλόβιο και μάκα — όχι εμπορική ονομασία μείγματος, πίσω από την οποία θα μπορούσε να κρύβεται κάτι άλλο.
Στη συσκευασία υπάρχουν δέκα ζελατινώδεις κάψουλες, σύμφωνα με τον πωλητή μία ημερησίως με ένα γεύμα. Η τιμή είναι 39 € με την παράδοση και πληρώνετε κατά την παραλαβή, χωρίς προκαταβολή.